Dönüştürülebilir Atıkların Çocuk Sağlığına Etkileri
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18226967Anahtar Kelimeler:
Çocuk sağlığı- Çevre bilinci- Geri dönüşüm- Sıfır atık- Atık yönetimiÖzet
Çocuklar, hızlı fizyolojik gelişimleri, yüksek solunum hızları, elden ağıza davranışları ve olgunlaşmamış detoksifikasyon sistemleri nedeniyle çevresel maruziyetler açısından en savunmasız nüfus gruplarından birini temsil etmektedir. Plastik, metal, kağıt, cam ve elektronik malzemeler gibi geri dönüştürülebilir atıkların uygunsuz yönetimi, çocukların solunum sağlığını, cilt bütünlüğünü, nörogelişimini ve genel refahını olumsuz etkileyebilecek çok sayıda çevresel risk oluşturmaktadır. Bu araştırma, geri dönüştürülebilir atıkların sağlık üzerindeki etkileri, çocukların çevre bilinci ve eğitim programlarının çevresel riskleri azaltmadaki rolü hakkındaki güncel ulusal literatürü sentezlemeyi amaçlamaktadır. 2017-2024 yılları arasında TR Dizin, DergiPark ve açık erişimli üniversite veritabanları kullanılarak bir literatür taraması yapılmıştır. Anahtar kelimeler arasında “geri dönüşüm”, “çocuk sağlığı”, “çevre bilinci” ve “atık yönetimi” yer almaktadır. Bulgular, yönetilmeyen atıklardan kaynaklanan hava kirleticilerine maruz kalmanın çocuklarda astım, alerjik reaksiyonlar, kronik öksürük ve göz tahrişi prevalansını artırdığını göstermektedir. Ayrıca, yanlış yönetilen elektronik atıklar, dikkat eksikliği ve nörobilişsel gelişim bozukluğuyla ilişkilendirilen ağır metal maruziyetine yol açmaktadır. Bir diğer önemli bulgu ise, yapılandırılmış eğitim programlarının, proje tabanlı öğrenme etkinliklerinin ve aile katılımının çocukların çevre bilgisi, tutumları ve sürdürülebilir davranışlarını geliştirmede önemli roller oynadığıdır. "Sıfır Atık Projesi" gibi ulusal girişimler farkındalığı artırmada etkili olmuştur; ancak uygulama kurumlar arasında farklılık göstermektedir. Bu inceleme, sürdürülebilir atık yönetimini teşvik etmek ve çocuk sağlığını korumak için entegre okul-aile-toplum işbirliğine duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır. Çevre bilincini güçlendirmek ve atıkla ilgili sağlık risklerini azaltmak için eğitimciler, politika yapıcılar ve aileler için öneriler sunulmaktadır.
Referanslar
Bayraktar, B., & Fırat, M. (2020). İlkokul öğrencilerinin çevre farkındalıkları. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 7(52), 1234–1248.
Kazu, H., & Yapıcı Ödemiş, Ç. (2023). Geri dönüşüm etkinliklerinin okul öncesi eğitim kurumu öğrencilerinin farkındalık düzeylerine etkisi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(1), 150–170.
Tamkoç, H., Savaş, İ., Savaş, V., & Tamkoç, O. (2024). Sıfır atık projesi ile öğrencilerde oluşan atık yönetimi ve geri dönüşüm farkındalığının değerlendirilmesi. International Journal of Social Sciences, 8(33), 497–510.
Taşan, Ö. (2024). Türk eğitim sisteminde atık ve geri dönüşüm okuryazarlığı. Hedef Eğitim ve Bilim Dergisi, 5(1), 55–78.
Tümer, E. (2017). Okul öncesi öğretmenlerinin geri dönüşüme ilişkin görüşleri. International Journal of Early Childhood Education Studies, 2(1), 34–50.
United Nations Environment Programme. (2023). Global waste report.
Ural, K., & Keleş, O. (2018). İlkokul öğrencilerinin geri dönüşüm kavramına ilişkin algıları. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 654–670.
World Health Organization. (2022). Children and environmental health.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Black Sea Journal of Environmental Sciences
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
